Lerend netwerk: Samenwerken met ouders via Spelen met Doe-Taal
Aanleiding
Mijn naam is Mariëtte Maring. Ik werk als stedelijk coach bij De Schoor, Welzijn in Almere. Sinds september ben ik procesbegeleider van een van de lerende netwerken binnen de stedelijke taalaanpak Almere. De aanleiding om dit lerend netwerk te starten is de methodiek ‘Spelen met Doe-Taal’ die ik in de praktijk heb ontwikkeld. In deze methodiek wordt samengewerkt met ouders aan de (taal)ontwikkeling van kinderen. Er is sprake van een taalbrug tussen de groep en thuis waarbij, aan de hand van gedeelde activiteiten, dezelfde woorden aan bod komen. Op de groep in het Nederlands en thuis in de eigen basistaal.
Het thema “samenwerken met ouders” sluit aan bij een van de zeven aanbevelingen uit de inventarisatiestudie die vooraf ging aan de stedelijke taalaanpak. Namelijk bij aanbeveling zeven: versterk de rol van de ouders.
Waarom is het van belang om de rol van ouders te versterken?
De grootste (taal)ontwikkeling van jonge kinderen vindt thuis plaats. Daarnaast draagt samenwerken met ouders direct bij aan het welzijn en aan de (taal)ontwikkeling van kinderen. Versterk je de ouders dan versterk je de kinderen. Kinderen met sterke ouders krijgen zo betere ontwikkelkansen. De ontwikkelkansen die kinderen meekrijgen van hun ouders geven ze vaak ook weer door aan hun eigen kinderen. Investeren in het samenwerken met ouders loont dus ook op lange termijn.
Samenwerken met ouders via Spelen met Doe-Taal
In de praktijk merk ik dat jonge kind professionals steeds meer het belang zien van samenwerken met ouders. Tegelijkertijd roept het veel vragen op. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
- Hoe kan ik met ouders samenwerken zonder ze te belasten?
- Hoe doe ik dat met al die verschillende soorten ouders, culturen en talen?
- Hoe past samenwerken met ouders in mijn dagelijkse programma?
Bij het ontwikkeling van Spelen met Doe-Taal heb ik deze vragen meegenomen en een laagdrempelige methodiek bedacht om verschillende soorten ouders te bereiken. Vanuit de gedachte om ouders te prikkelen om zelf (weer) te gaan spelen en daarbij doe-taal te gebruiken. Maar vooral om ouders en kinderen plezier te laten beleven in het doen van gezamenlijke activiteiten.
Samenwerken met ouders is een proces
Spelen met Doe-Taal biedt een laagdrempelige en structurele mogelijkheid voor jonge kind professionals om samen te werken aan educatief partnerschap met ouders. Door de ervaring van ouders met de activiteit thuis te combineren met de ervaring op de groep, kan samen worden gekeken hoe het kind zo goed mogelijk kan worden ondersteund in de ontwikkeling. De gedeelde activiteiten zijn het middel om hierover met elkaar in gesprek te gaan.
Achtergrondinformatie over hoe Spelen met Doe-Taal tot stand is gekomen
Het idee om spelactiviteiten te ontwikkelen is ontstaan in coronatijd toen voorscholen naar een manier zochten om de verbinding met kinderen en ouders te behouden. Zo ontstond een geïllustreerde bundel met eenvoudige activiteiten, die ouders en kinderen thuis konden doen. Vanwege het succes van deze bundel, is de aanpak na corona verder uitgewerkt. Met als verschil dat de activiteiten nu thuis én op de groep kunnen worden uitgevoerd. Deze aanpak is onderzocht en succesvol gebleken op een tiental voorscholen in Almere tijdens de gemeentelijke pilot Kwaliteitsimpuls VVE. De herhaling van herkenbare activiteiten die talig (door doe-Taal) worden ondersteund, bleek een gunstig effect te hebben op de taalontwikkeling van kinderen. Pedagogisch professionals en ouders merkten dat met name anderstalige kinderen de woorden van een activiteit sneller begrepen. Zowel in de eigen basistaal als in het Nederlands. Ook nam het zelfvertrouwen en de betrokkenheid van de kinderen toe.
Ouders deelden foto’s van de thuis uitgevoerde activiteit met de groep. Deze foto’s werden geprint en opgehangen en werden “praatplaten”. Zo ontstonden spontane gesprekken met de kinderen over de activiteit. Daarnaast wisselden pedagogisch professionals en ouders hun ervaringen uit door samen terug te kijken op de activiteit. Hierdoor ontstond een structurele samenwerking. Ouders realiseerden zich steeds meer dat zij een cruciale rol hebben bij de (taal)ontwikkeling van hun kind.
Vanwege deze positieve effecten is Spelen met Doe-Taal doorontwikkeld. Om de taal- en denkontwikkeling extra aandacht te geven zijn voorbeelden van woorden en gespreksvragen toegevoegd. Ook is naar een manier gezocht om ouders laagdrempelig in de groep te halen. “Kom in de groep”, waarbij kinderen en ouders samen een activiteit doen, bleek succesvol te werken. Ouders werden niet alleen geïnspireerd door elkaar, er ontstonden ook mooie vriendschappen.
Vanwege het praktische, vrijwillige en laagdrempelige karakter wordt Spelen met Doe-Taal op steeds meer plekken ingezet. Op dit moment wordt het boek Spelen met Doe-Taal op verschillende plekken in Almere gebruikt.
Wie zitten in het lerend netwerk?
In september is een lerend netwerk gestart met acht deelnemers. Een mooie mix van jonge kind professionals die vanuit verschillende rollen bij verschillende organisaties werken. Ook werken zij met verschillende doel- en leeftijdsgroepen, van dreumes, peuter, kleuter tot BSO leeftijd. Een overeenkomst is dat zij allemaal het belang van samenwerking met ouders onderstrepen. In maart zal een expert op het gebied van meertaligheid aansluiten en meedenken over de samenwerking met anderstalige/ meertalige ouders.
Onderzoekvraag in dit lerend netwerk:
Hoe kunnen jonge kind professionals activiteiten voor kinderen van 2 t/m 6 jaar en hun ouders zo differentiëren dat deze aansluiten bij leeftijd, (taal)niveau en mogelijkheden van verschillende doelgroepen?
Toelichting
Geen kind is hetzelfde. Verschillen in leeftijd, interesse, taal- en denkniveau, concentratie, fysieke vaardigheden of beperkingen doen er toe. Geen ouder is hetzelfde. Verschillen in achtergrond, opleidingsniveau, taal en cultuur doen ertoe.
Doel en mogelijke opbrengsten van dit lerend netwerk
In dit lerend netwerk vinden we het interessant om in te zoomen op verschillen en op hoe we als professionals goed op ieders behoeften kunnen inspelen. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten. Deze inzichten kunnen leiden tot een hulpmiddel voor jonge kind professionals dat hen ondersteunt bij het differentiëren van activiteiten voor verschillende kinderen en hun ouders. Dit hulpmiddel maakt concreet waar professionals op kunnen letten. Denk aan taalgebruik, instructievorm, materiaal of moeilijkheidsgraad. Daarbij is een opbrengst één of twee uitgewerkte voorbeeldwerkvormen die laten zien hoe differentiatie er in de praktijk uitziet. Deze voorbeelden zijn direct inzetbaar in de dagelijkse praktijk van jonge kind professionals. Tot slot geeft het samen leren een inkijk in het professioneel handelen. Namelijk in hoe jonge kind professionals in hun handelen rekening houden met verschillen tussen kinderen en ouders bij het aanbieden van activiteiten.
Persoonlijke ontwikkeling
Samen met twee andere procesbegeleiders zit ik in een “eigen” lerend netwerk onder de deskundige begeleiding van een procesbegeleider vanuit de universiteit van Utrecht. We leren van de procesbegeleider hoe we inhoud kunnen geven aan ons lerend netwerk en we leren veel over processen die zich voor kunnen doen. Daarnaast leren we van elkaar. Ik vind deze manier van leren enorm interessant en waardevol.
Nieuwe ontwikkelingen in Spelen met Doe-Taal
Omdat kleuterleerkrachten uit het lerend netwerk “Samenwerken met ouders via Spelen met Doe-Taal” hebben aangegeven dat zij het niveau van de activiteiten te laag vinden voor kleuters, heb ik besloten iets te doen met hun feedback. Er komt een nieuwe editie van Spelen met Doe-Taal met uitdagende, moeilijkere varianten op de activiteiten.
Daarnaast komt in de nieuwe editie extra ouderondersteuning. Hierbij kan worden gedacht aan thema’s die relevant zijn voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Voorbeelden hiervan zijn: zelfredzaamheid, het bieden van structuur, schermtijd, gezonde voeding, het belang van bewegen en opvoed- of financiële ondersteuning. De gedachte is dat ouders en professionals laagdrempelig in gesprek gaan. En ook dat ouders en professionals makkelijker gaan samenwerken met externe professionals.
Deze aanpassingen in de vorm van: “Verder spelen met Doe-Taal”, en “wist je dat….?”, worden gedaan in samenwerking met deelnemers vanuit het lerend netwerk en met kleuterexperts vanuit Spelend Leren Thuis (De Schoor), Passend Onderwijs, Bijzonder JIJ en het Taalcentrum. De tweede editie is in conceptvorm af. Deelnemers uit het lerend netwerk gaan vanaf februari 2026 werken met activiteiten uit deze editie. Zo kan worden onderzocht hoe de aangepaste activiteiten in hun dagelijkse praktijken werken.
Informatie:
Het boek Spelen met Doe-Taal wordt financieel mogelijk gemaakt binnen de Stedelijke Taalaanpak van Almere.
Spelen met Doe-Taal sluit aan op de GOAB factsheet voor gemeenten over ouderbetrokkenheid.
Spelen met Doe-Taal is opgenomen in de documentaire “Taalbouwers”. Deze documentaire laat zien hoe Almere werkt aan taalontwikkeling (Sara Blom, Chiel van der Veen, mei 2025).
Wil je meer weten over Spelen met Doe-Taal? Mail naar: mmaring@deschoor.nl
